لوزه گلو و تمام آنچه باید درباره آن بدانید – مجله سلامت دکترتو

لوزه گلو یک بخش کوچک اما مهم از سیستم ایمنی بدن است و معمولاً تا زمانی که مشکل ایجاد نکند متوجه نقش حیاتی‌ آن نمی‌شویم. این بافت لنفاوی از ما در برابر میکروب‌هایی که از طریق دهان و بینی وارد می‌شوند محافظت می‌کند و به همین دلیل هنگام عفونت یا التهاب، ورم و درد دارد. هرچند فعالیت لوزه‌ها در کودکی بیشتر است، اما در بزرگسالان هم می‌توانند باعث گلودردهای مکرر، سنگ لوزه یا عفونت شوند. در این مقاله از دکترتو قصد داریم تا به صورت دقیق‌تری حقایق لوزه گلو را با شما در میان بگذاریم. با ما همراه باشید.

لوزه گلو کجاست و چه نقشی در بدن دارد؟

لوزه گلو یا لوزه‌های کامی دو توده کوچک بافت لنفاوی هستند که در دو طرف گلو قرار دارند. اگر دهان را باز کنید و آینه را جلوی صورت بگیرید، در دو سوی انتهای حلق، دو برجستگی گوشتی دیده می‌شود: این‌ها همان لوزه های گلو هستند. این لوزه‌ اولین خط دفاع بدن در برابر میکروب‌هایی‌اند که از راه دهان و بینی وارد بدن می‌شوند.

نقش اصلی لوزه گلو، شناسایی و به دام انداختن ویروس‌ها و باکتری‌های مهاجم است. این بافت لنفاوی به کمک سلول‌های ایمنی، میکروب‌ها را تشخیص داده و سیستم ایمنی را وادار به واکنش می‌کند. به همین دلیل است که هنگام ورود یک عامل عفونی جدید، لوزه‌ها ورم می‌کنند و درد می‌گیرند.

ورم خفیف، نشانه کار کردن سیستم ایمنی است، نه لزوماً خرابی. در دوران کودکی لوزه گلو بزرگ‌تر هستند؛ زیرا بدن مدام با میکروب‌های جدید روبه‌رو می‌شود. اما در سنین بالاتر، سیستم ایمنی آن‌قدر قوی شده که دیگر لوزه‌ها نقش کمتری دارند. با این حال، همچنان ممکن است دچار عفونت، سنگ لوزه یا بزرگ‌شدن شوند و مشکلاتی ایجاد کنند.

تفاوت لوزه گلو با لوزه سوم و سایر لوزه ها

بسیاری از افراد تصور می‌کنند که فقط دو لوزه وجود دارد، اما در واقع حلق ما یک «حلقه لنفاوی» دارد که شامل چند نوع لوزه است. لوزه گلو همان لوزه‌های قابل مشاهده کنار زبان هستند، در حالی که لوزه سوم، پشت بینی و بالای گلو قرار دارد و با چشم دیده نمی‌شود. لوزه سوم بیشتر در کودکان اهمیت دارد، چون اگر بزرگ شود، مسیر نفس کشیدن را تنگ می‌کند و باعث خر خر، تنفس از دهان، یا حتی مشکلات خواب می‌شود.

اما لوزه گلو بیشتر درگیر عفونت‌های تکراری، گلودرد و مشکلاتی مثل سنگ لوزه است. علاوه بر این‌ها، لوزه‌های زبانی در انتهای زبان و لوزه‌های لوله‌ای نزدیک گوش هم در سیستم ایمنی نقش دارند. بنابراین لوزه گلو فقط یک بخش از یک مجموعه بزرگ‌تر است؛ اما بیشترین مشکلاتی که ما تجربه می‌کنیم معمولاً مربوط به همین دو لوزه اصلی است.

مشکلات شایع لوزه گلو

لوزه گلو ممکن است به دلایل مختلف دچار التهاب، عفونت لوزه باکتریایی، عفونت ویروسی یا حتی ایجاد «سنگ لوزه» شود. التهاب لوزه می‌تواند حاد، مزمن یا عودکننده باشد. در حالت حاد، گلودرد شدید، تب و بلع دردناک داریم؛ در حالت مزمن، علائم خفیف ولی طولانی‌مدت‌تر هستند.

یکی از مشکلات مهم لوزه، سنگ لوزه است که به علت تجمع باقیمانده غذا، باکتری و سلول‌های مرده در فرورفتگی‌های لوزه ایجاد می‌شود. این سنگ‌ها بوی بد دهان و احساس جسم خارجی در گلو را ایجاد می‌کنند. با اینکه خطرناک نیستند، اما آزاردهنده‌اند. در موارد نادرتر، آبسه دور لوزه ایجاد می‌شود که عفونت شدیدی است و باعث قفل شدن فک، درد یک‌طرفه و تب بالا می‌شود و معمولاً نیاز به تخلیه دارد.

سرطان لوزه گلو

سرطان لوزه نادر است، اما وجود دارد. معمولاً در افراد سیگاری، مصرف‌کننده الکل، یا مبتلایان به HPV بیشتر دیده می‌شود. علائم اولیه شامل درد مداوم یک طرف گلو، بزرگ شدن یک طرف لوزه، وجود توده گردنی، یا مشکل در بلع است. تشخیص زودهنگام نقش مهمی در درمان موفق دارد.

علائم درگیر شدن لوزه گلو

مهم‌ترین علامت التهاب لوزه، گلودرد است؛ اما این تنها نشانه نیست. قرمزی شدید، وجود لکه‌های سفید یا چرک، تب، سردرد و درد گوش هم می‌تواند همراه آن باشد. بلع غذا یا حتی آب معمولاً سخت و دردناک می‌شود. برخی افراد احساس گرفتگی صدا یا خشکی گلو دارند، چون التهاب لوزه مسیر عبور هوا را تحت تأثیر قرار می‌دهد.

اگر سنگ لوزه وجود داشته باشد، بوی بد دهان یا احساس گیر کردن چیزی در گلو از علائم شایع است. در موارد حاد، درد فقط هنگام بلع نیست، بلکه به گوش یا فک هم تیر می‌کشد. بزرگ شدن غدد لنفاوی گردن نیز طبیعی است، چون بدن در حال مبارزه با عفونت است.

گلودرد مزمن نگرانت کرده؟

برای ارزیابی فوری نوبت بگیر.

متخصص گوش و حلق و بینی

علت درگیری و ورم لوزه گلو

شایع‌ترین علت ورم لوزه، ویروس‌ها هستند. سرماخوردگی، آنفولانزا، کووید و ویروس‌های تنفسی مختلف می‌توانند باعث التهاب شوند. عفونت‌های باکتریایی نیز مهم‌اند، مخصوصاً استرپتوکوک که معمولاً همراه با لکه‌های سفید و تب بالا است.

گاهی آلرژی‌ها هم باعث تحریک لوزه و تورم مزمن می‌شوند. حتی ضعف سیستم ایمنی می‌تواند باعث عفونت‌های مکرر شود. در برخی افراد ساختار لوزه‌ها به گونه‌ای است که فرورفتگی‌های عمیق دارد و این باعث تجمع باکتری و ایجاد التهاب مزمن می‌شود.

علت لوزه گلو در کودکان

کودکان بیش از بزرگسالان در معرض التهاب لوزه هستند، چون سیستم ایمنی در حال یادگیری و شکل‌گیری است. تماس با محیط‌های شلوغ، مهدکودک و مدارس هم احتمال انتقال ویروس‌ها را افزایش می‌دهد. لوزه سوم نیز معمولاً در کودکان فعال‌تر است و بزرگ شدن آن می‌تواند گرفتاری را تشدید کند.

تشخیص مشکلات لوزه گلو

تشخیص معمولاً با معاینه دهان و گلو انجام می‌شود. پزشک با چراغ و چوب معاینه، شکل لوزه‌ها، وجود تورم، لکّه‌های سفید یا چرک را بررسی می‌کند. غدد لنفاوی گردن هم لمس می‌شود تا مشخص شود بدن درگیر عفونت است یا نه. در موارد مشکوک به عفونت استرپتوکوکی، تست سریع تشخیص یا کشت گلو انجام می‌شود. اگر آبسه یا علائم شدید وجود داشته باشد، ممکن است سونوگرافی یا CT لازم شود. در موارد بسیار خاص و مشکوک به سرطان، نمونه‌برداری انجام می‌شود.

درمان مشکلات لوزه گلو

درمان لوزه به علت بستگی دارد. اگر عامل عفونت ویروسی باشد، معمولاً نیاز به آنتی‌بیوتیک نیست و درمان حمایتی کافی است. اما در عفونت‌های باکتریایی مثل استرپتوکوک، آنتی‌بیوتیک تجویز می‌شود. کنترل تب و درد با مسکن‌ها، مایعات گرم و استراحت توصیه اصلی است.

در موارد تکرار بیش از حد عفونت یا ایجاد آبسه، پزشک ممکن است برداشتن لوزه را پیشنهاد دهد. اگر سنگ لوزه مشکل اصلی باشد، می‌توان با روش‌های ساده، شست‌وشو یا در صورت نیاز لیزر، آن را درمان کرد.

۱. درمان لوزه گلو در خانه

درمان خانگی نمی‌تواند جایگزین مراقبت پزشکی شود، اما می‌تواند به کاهش التهاب و تسکین درد کمک کند. نوشیدن مایعات گرم و دمنوش‌های گیاهی آرام‌بخش، غرغره با آب نمک ولرم و استراحت کافی باعث تسهیل روند بهبودی می‌شوند. مرطوب نگه‌داشتن محیط، خودداری از غذاهای بسیار تند یا خیلی داغ و استفاده از بخور نیز می‌تواند تحریک گلو را کاهش دهد. با این حال، اگر تب بالا، درد شدید یا علائم طولانی‌مدت وجود داشته باشد، حتماً باید به پزشک مراجعه شود.

دنبال درمان موثر برای لوزه گلو هستی؟ همین حالا مشاوره بگیر.

دکتر لوزه

۲. عمل لوزه گلو

عمل لوزه معمولاً زمانی پیشنهاد می‌شود که التهاب و عفونت‌ها مکرر و شدید باشند یا مشکلات تنفسی و بلع ایجاد کنند. این جراحی معمولاً ساده است و بیمار در مدت کوتاهی بهبود پیدا می‌کند، اگرچه درد پس از عمل طبیعی است و نیاز به رعایت مراقبت‌های غذایی و استراحت دارد. تصمیم برای عمل لوزه بر اساس شدت علائم و تکرار عفونت‌ها گرفته می‌شود و هدف آن کاهش مشکلات مداوم و بهبود کیفیت زندگی است.

عوارض مشکلات لوزه گلو

اگر التهاب لوزه درمان نشود، ممکن است گسترش پیدا کند و به اطراف گلو و گردن سرایت کند. آبسه، تب بالا، بوی بد دهان و گلودرد مزمن از عوارض رایج است. در کودکان امکان مشکلات خواب و تنفسی وجود دارد که می‌تواند روی رشد و تمرکز اثر بگذارد. عفونت‌های درمان‌نشده استرپتوکوکی می‌توانند عوارض جدی‌تری مثل تب روماتیسمی ایجاد کنند، هرچند این عوارض این روزها نادر هستند. به همین دلیل تشخیص و درمان درست اهمیت زیادی دارد.

پیشگیری از مشکلات لوزه گلو

مهم‌ترین راه پیشگیری، تقویت سیستم ایمنی و رعایت بهداشت است. شست‌وشوی مرتب دست‌ها، پرهیز از مصرف مشترک ظروف، تغذیه سالم و خواب کافی از عوامل کلیدی هستند. مرطوب نگه‌داشتن هوا باعث کمتر خشک شدن گلو می‌شود و احتمال التهاب را کم می‌کند.

پرهیز از سیگار، آلودگی هوا و محرک‌ها نیز بسیار مهم است. اگر آلرژی دارید، کنترل آن می‌تواند از التهاب مزمن لوزه جلوگیری کند. نوشیدن آب کافی روزانه یکی از ساده‌ترین و مؤثرترین روش‌ها برای شست‌وشوی دهان و کاهش تحریک است.

نتیجه گیری

لوزه‌ گلو (عمدتاً لوزه‌های کامی یا پالاتین) بخشی کلیدی از سیستم ایمنی بدن هستند که در حلقه والدایر قرار گرفته و به عنوان خط اول دفاع در برابر پاتوژن‌های ورودی از دهان و بینی عمل می‌کنند. این بافت‌های لنفاوی با تولید آنتی‌بادی و سلول‌های ایمنی، عفونت‌ها را شناسایی و مهار می‌کنند. نکته کلیدی اول، نقش آنها در پیشگیری از عفونت‌های تنفسی فوقانی است. دوم، التهاب لوزه (تونسیلیت) اغلب ویروسی یا باکتریایی (مانند استرپتوکوک) بوده و با گلودرد، تب و تورم همراه است. سوم، درمان حمایتی (استراحت، مایعات و مسکن‌ها) برای موارد ویروسی کافی است، اما موارد باکتریایی نیاز به آنتی‌بیوتیک دارد. برای گام بعدی، در صورت علائم مداوم یا مکرر، با متخصص گوش و حلق و بینی مشورت کنید تا ارزیابی دقیق (شامل آزمایش سواب) و مدیریت مناسب انجام شود. این رویکرد سلامت تنفسی را حفظ می‌کند.

دکترتو مراقب سلامتی شماست!