یائسگی، دورهای طبیعی در زندگی زنان است که معمولاً بین ۴۵ تا ۵۵ سالگی رخ میدهد. با علائمی مانند گرگرفتگی، تغییرات خلقی و اختلالات خواب همراه است و بر اساس گزارشهای ۲۰۲۵، بیش از ۸۰ درصد زنان میانسال حداقل یک علامت را تجربه میکنند، در حالی که تنها ۵۴ درصد به دنبال درمان پزشکی هستند. این علائم نه تنها کیفیت زندگی را کاهش میدهند، بلکه بر کارایی روزانه و روابط اجتماعی نیز اثرگذارند. روش های کاهش علائم یائسگی، از تغییرات سبک زندگی تا درمانهای هورمونی، اهمیت زیادی در مدیریت این دوره دارند. هدف این مقاله، پاسخ به این پرسش است که چه روشهای عملی و ایمن برای تسکین علائم وجود دارد و چگونه میتوان آنها را انتخاب کرد.
چگونه میتوان علائم یائسگی را کاهش داد؟
برای کاهش علائم یائسگی میتوان تغییرات سادهای در سبک زندگی ایجاد کرد. پوشیدن لباسهای سبک، خنک نگه داشتن اتاق خواب در شب، گرفتن دوش آب خنک یا استفاده از پنکه و نوشیدنیهای سرد میتواند به کاهش گرگرفتگی و تعریق شبانه کمک کند. همچنین کاهش سطح استرس و پرهیز از محرکهایی مانند غذاهای تند، کافئین، نوشیدنیهای گرم، سیگار و الکل هم نقش مهمی در کنترل علائم دارد.
ورزش منظم و حفظ وزن مناسب نیز میتواند تاثیر مثبتی داشته باشد. اگر اضافه وزن دارید، کاهش وزن میتواند شدت علائم را کاهش دهد. علاوه بر این، روشهای روانشناختی مانند درمان شناختی-رفتاری (CBT) نیز برای مدیریت گرگرفتگی و بهبود کیفیت زندگی در یائسگی موثر هستند.
- قرص یائسگی لاغری
- قرص ویتاگنوس
- هورمون درمانی
- درمانهای واژینال برای خشکی واژن
- منابع کلسیم و ویتامین D
- سویا، تخم کتان و حبوبات
- خوردن غذاهای غنی از پروتئین
- ورزشهای هوازی و مقاومتی
- کاهش مصرف کافئین، الکل و غذاهای تند
- ترک سیگار
- پوشیدن لباس گشاد و نخی
داروهای کاهش دهنده علائم یائسگی
درمان دارویی رایجترین روش کاهش علائم یائسگی است. با این حال، این درمان برای همه مناسب نیست. به عنوان مثال، اگر سابقه سرطان سینه دارید، هورمون درمانی معمولاً توصیه نمیشود. اگر نمیتوانید یا نمیخواهید HRT مصرف کنید، داروهای دیگری وجود دارند که به کاهش علائم یائسگی کمک خواهند کرد. برای انتخاب بهترین روش درمان، با پزشک خود مشورت کنید.
به طور کلی داروهای ضدافسردگی به بهبود علائم خلقی مانند اضطراب و افسردگی در این دوران کمک میکنند. دو نوع رایج شامل مهارکنندههای انتخابی بازجذب سروتونین (SSRI) و مهارکنندههای بازجذب سروتونین-نورآدرنالین (SNRI) هستند. عوارض جانبی این داروها ممکن است شامل آشفتگی، لرزش، احساس بیماری، سرگیجه و کاهش میل جنسی باشد، اما معمولاً با گذشت زمان کاهش مییابد.
داروی دیگری که برای گرگرفتگی و تعریق شبانه استفاده میشود، کلونیدین است. این دارو بر سطح هورمونها تأثیری نمیگذارد و برخلاف HRT، خطر ابتلا به سرطان سینه را افزایش نمیدهد. ما در ادامه انواع دیگر داروهای مناسب برای کاهش علائم یائسگی را توضیح دادهایم.
۱. قرص یائسگی لاغری
قرص یائسگی لاغری یا داروی خاصی به طور رسمی برای کاهش وزن در دوران یائسگی تأیید نشده است، اما چند دارو به مدیریت وزن در این دوران کمک میکنند. از جمله گزینههای تأیید شده توسط FDA میتوان به تزریقهای هفتگی Wegovy (سماگلوتید) و Zepbound (تیرزپاتاید) اشاره کرد که اشتها را کنترل کرده و هضم غذا را کند میکنند.
در این بین داروی سمگلوتید به یک گزینه محبوب برای کاهش وزن است. این دارو برای افرادی که با افزایش وزن مرتبط با یائسگی مواجه هستند مناسب است. برخی از مطالعات نشان داده ترکیب درمان جایگزینی هورمون (HRT) با سمگلوتید کاهش وزن را بهتر کرده و همزمان به مدیریت سایر علائم یائسگی نیز کمک خواهند کرد؛ این اتفاق برای بسیاری از بیماران یک وضعیت برد-برد محسوب میشود.
علائم یائسگی کلافهات کرده و دنبال راهحلی؟
برای درمان فوری نوبت بگیر.
۲. قرص ویتاگنوس برای یائسگی
قرص ویتاگنوس برای یائسگی به منظور کاهش مشکلات و دردهای مرتبط با چرخه قاعدگی، سندرم پیش از قاعدگی و یائسگی استفاده میشود. برخی از شواهد نشان دادند این دارو ممکن است به تحریک تولید پروژسترون کمک کند (هورمونی که معمولاً دو هفته قبل از قاعدگی افزایش مییابد.). ویتاگنوس به تعادل هورمونهای استروژن و پروژسترون در بدن هم کمک میکند و نقش موثری در کاهش برخی علائم یائسگی دارد.
۳. هورمون درمانی یائسگی
هورمون درمانی یائسگی دارویی حاوی هورمونهای زنانه است. این دارو برای جایگزینی استروژنی استفاده میشود که پس از یائسگی بدن دیگر تولید نمیکند؛ یعنی زمانی که پریود برای همیشه متوقف میشود. این درمان معمولاً برای کاهش علائم رایج یائسگی مانند گرگرفتگی و ناراحتی واژن استفاده میشود.
هورمون درمانی یائسگی که قبلاً درمان جایگزینی هورمون نامیده میشد، همچنین از تحلیل رفتن استخوانها جلوگیری کرده و خطر شکستگی پس از یائسگی را کاهش میدهد.
۴. دارو برای گرگرفتگی یائسگی
گرگرفتگی یکی از شایعترین علائم یائسگی است که کیفیت زندگی را کاهش میدهد. خوشبختانه داروهای مختلفی وجود دارند که شدت و دفعات گرگرفتگی را کاهش میدهند. برخی از مواردی که به عنوان بهترین دارو برای گرگرفتگی یائسگی شناخته میشوند عبارتند از:
- گاباپنتین (نورونتین، گرالیس و…): این داروی ضد تشنج گرگرفتگی را کاهش میدهد. عوارض جانبی آن شامل خوابآلودگی، سرگیجه، خستگی و تورم در بازوها و پاها (ادم) است.
- پرگابالین (لیریکا): داروی ضد تشنج دیگری است که به کاهش گرگرفتگی کمک میکند. عوارض جانبی آن شامل خوابآلودگی، سرگیجه، مشکل در تمرکز و افزایش وزن است.
- اکسیبوتینین (اکسیترول): این دارو به شکل قرص یا چسب موجود است و معمولاً برای درمان مثانه بیش فعال استفاده میشود. همچنین به کاهش گرگرفتگی هم کمک میکند. عوارض جانبی مصرف این دارو شامل خشکی دهان و چشم، حالت تهوع، یبوست و سرگیجه است.
- کلونیدین: این قرص یا چسب بیشتر برای درمان فشار خون بالا استفاده میشود، اما میتواند تا حدودی گرگرفتگی را کاهش دهد. عوارض جانبی شامل سرگیجه، خوابآلودگی، یبوست و خشکی دهان است.
- فزولینتانت (Veozah): این داروی روزانه گرگرفتگی یائسگی را بدون هورمون درمان میکند. فزولینتانت با مسدود کردن مسیری در مغز که دمای بدن را کنترل میکند، اثر میکند.
۵. درمان های واژینال برای خشکی واژن
درمان خشکی واژن شامل روشهای مختلفی است که با هدف کاهش ناراحتی و بهبود سلامت ناحیه تناسلی ارائه میشوند. از جمله این درمانها میتوان به استفاده از دوز پایین استروژن، مرطوبکنندهها و روانکنندههای واژن اشاره کرد. این روشها معمولاً بهصورت موضعی استفاده میشوند و اثر مستقیمتری بر ناحیه تناسلی دارند. انتخاب نوع درمان واژینال به شدت علائم، شرایط پزشکی فرد و نظر پزشک بستگی دارد.
دنبال داروی موثر برای کنترل علائم یائسگی هستی؟ مشاوره بگیر.
مراقبت های خانگی برای کاهش علائم یائسگی
از آنجا که خطر ابتلا به پوکی استخوان و بیماری قلبی در دوران پیش از یائسگی افزایش مییابد، رعایت رژیم غذایی سالم بسیار اهمیت دارد. مصرف مواد مغذی کافی به حفظ سلامت استخوانها و قلب کمک میکند و علائم یائسگی را کاهش خواهد داد. در ادامه انواع موثرترین روش پیشگیری خانگی برای کاهش علائم یائسگی را توضیح دادهایم.
| درمانهای پزشکی | درمانها و مراقبتهای خانگی |
|---|---|
| هورموندرمانی یائسگی برای کاهش گرگرفتگی، خشکی واژن و پیشگیری از تحلیل استخوان | خنک نگه داشتن محیط، پوشیدن لباس سبک و نخی برای کاهش گرگرفتگی |
| داروهای ضدافسردگی SSRI و SNRI برای بهبود اضطراب و افسردگی | کاهش استرس و پرهیز از غذاهای تند، کافئین، الکل و نوشیدنیهای گرم |
| کلونیدین برای کاهش گرگرفتگی بدون تأثیر بر سطح هورمونها | دوش آب خنک، استفاده از پنکه و نوشیدنیهای سرد |
| گاباپنتین و پرگابالین برای کاهش شدت و دفعات گرگرفتگی | ورزش منظم هوازی و مقاومتی برای بهبود علائم و خلقوخو |
| اکسیبوتینین برای کاهش گرگرفتگی و تعریق شبانه | حفظ وزن مناسب و کاهش وزن در صورت اضافه وزن |
| فزولینتانت برای درمان غیرهورمونی گرگرفتگی | مصرف کافی آب برای کاهش خشکی پوست و واژن |
| درمانهای واژینال شامل استروژن موضعی، مرطوبکننده و روانکنندهها | رژیم غذایی سالم برای حمایت از سلامت استخوان و قلب |
| داروهای مدیریت وزن مانند سمگلوتید و تیرزپاتاید | مصرف کلسیم و ویتامین D برای کاهش خطر پوکی استخوان |
| قرص ویتاگنوس برای کمک به تعادل استروژن و پروژسترون | مصرف سویا، تخم کتان و حبوبات حاوی فیتواستروژن |
| مشاوره پزشکی برای انتخاب بهترین روش درمان | مصرف پروتئین کافی برای حفظ توده عضلانی |
| درمان شناختی-رفتاری (CBT) برای مدیریت گرگرفتگی و کیفیت زندگی | ترک سیگار برای کاهش شدت گرگرفتگی |
| — | پیادهروی روزانه، یوگا و پوشیدن لباسهای چندلایه و گشاد |
۱. منابع کلسیم و ویتامین D
مصرف غذاهای غنی از کلسیم و ویتامین d بسیار مهم است. استروژن برای حمایت از استخوانها ضروری است، اما تغییرات هورمونی دوران یائسگی استخوانها را ضعیف کرده و خطر پوکی استخوان را افزایش میدهد. کلسیم و ویتامین D به تقویت و حمایت از استخوانها کمک میکنند؛ بنابراین دریافت کافی آنها اهمیت زیادی دارد.
یک بررسی تحقیقاتی در سال ۲۰۲۰ نشان داد که مصرف ویتامین D به همراه کلسیم پس از یائسگی با کاهش خطر شکستگی لگن ناشی از استخوانهای ضعیف مرتبط است. پوست شما نیز میتواند با قرار گرفتن در معرض نور خورشید مقداری ویتامین D بسازد، اما با افزایش سن این توانایی کاهش مییابد. اگر کمتر در معرض نور خورشید هستید، مصرف مکمل یا افزایش منابع غذایی ویتامین D اهمیت زیادی برای شما دارد.
متن انگلیسی:
You can have symptoms of menopause for up to 10 years before it officially occurs. The average length of menopause symptoms is about seven years. Most women say their symptoms ease up or disappear completely once they reach postmenopause.
ترجمه فارسی:
شما میتوانید ۱۰ سال زودتر علائم یائسگی را داشته باشید. میانگین مدت علائم یائسگی حدود هفت سال است. اکثر زنان میگویند که علائم آنها پس از رسیدن به یائسگی کاهش مییابد یا کاملاً از بین میرود.به نقل از سایت my.clevelandclinic
۲. سویا، تخم کتان و حبوبات
فیتواستروژنها ترکیبات گیاهی هستند که اثرات استروژن را در بدن تقلید میکنند. از آنجا که تولید استروژن در دوران یائسگی کاهش مییابد، مصرف فیتواستروژنها ممکن است به تعادل هورمونها کمک کند.
برخی شواهد نشان میدهند که مصرف زیاد این ترکیبات در کشورهای آسیایی مانند ژاپن میتواند دلیل کمتجربه شدن گرگرفتگی در زنان یائسه در این مناطق باشد. غذاهای غنی از فیتواستروژن شامل موارد زیر هستند:
- سویا و محصولات سویا
- توفو
- تمپه
- تخم کتان
- دانه کنجد
- لوبیا
۳. خوردن غذاهای غنی از پروتئین
مصرف منظم پروتئین در هر وعده غذایی به حفظ توده عضلانی بدون چربی کمک میکند (که با افزایش سن معمولاً کاهش مییابد.). علاوه بر این، غذاهای سرشار از پروتئین باعث افزایش احساس سیری میشوند و به سوزاندن کالری بیشتر کمک میکنند؛ بنابراین در کاهش وزن نیز مؤثر خواهند بود.
۴. مصرف آب به مقدار کافی
در دوران یائسگی، ممکن است خشکی پوست یا واژن را تجربه کنید؛ کاهش تولید استروژن یکی از دلایل آن است. نوشیدن آب کافی به حفظ رطوبت بدن کمک میکند. به طور ایدهآل، روزانه حدود ۶ تا ۸ لیوان آب براساس نیاز بدن مصرف کنید.
برخی مطالعات نشان میدهند که نوشیدن آب قبل از غذا لزوماً در کاهش وزن موثر نیست. نوشیدن آب همچنین ممکن است نفخ ناشی از تغییرات هورمونی را کاهش دهد، همانطور که بسیاری زنان قبل از شروع پریود تجربه میکنند.
۵. ورزش های هوازی و مقاومتی
مطالعات مشاهدهای نشان میدهد که ورزشهای هوازی و مقاومتی منجر به کاهش گرگرفتگی میشود. اما بسته به شدت ورزش، آنها را تشدید هم میکند. در مجموع تحقیقات بیشتری برای تشخیص بیشتر ورزش به عنوان یک عامل محرک یا درمان علائم یائسگی لازم است.
متن انگلیسی:
Exercising regularly can release the happy hormones called endorphins, which helps relieve menopause symptoms, making irritability and mood swings easier to cope with. Even going for short daily walks or doing some yoga stretches can help keep your body functioning well.
ترجمه فارسی:
ورزش منظم هورمونهای شادی به نام اندورفین را آزاد کرده که به تسکین علائم یائسگی کمک و تحمل تحریکپذیری و نوسانات خلقی را آسانتر میکند. حتی پیادهرویهای کوتاه روزانه یا انجام برخی حرکات کششی یوگا هم میتواند به عملکرد خوب بدن شما کمک کند.به نقل از سایت ncoa
۶. کاهش مصرف کافئین، الکل و غذاهای تند
از غذاهای محرک پرهیز کنید. برخی غذاها ممکن است برخی از علائم یائسگی شما را تحریک کنند. این موضوع به ویژه در مورد کافئین، الکل، غذاهای تند و غذاهای شیرین صدق میکند. این غذاها ممکن است باعث گرگرفتگی، افزایش دمای بدن یا افزایش قند خون شما شوند که به طور بالقوه گرگرفتگی یا تعریق شبانه را بدتر میکند. اگر این غذاها یا وعدههای غذایی بزرگ را نزدیک به زمان خواب مصرف کنید، این اثر آزاردهندهتر خواهد بود.
همچنین میتواند بیخوابی را هم بدتر کند. به عنوان یک قاعده کلی، سعی کنید حداقل ۲ ساعت قبل از خواب از خوردن غذا خودداری کنید. اگر احساس میکنید غذاها یا رفتارهای خاصی علائم یائسگی شما را تحریک میکنند، مصرف آنها را کاهش دهید یا به طور کامل از آنها اجتناب کنید.
۷. ترک سیگار
ترک سیگار یکی از مهمترین اقدامات برای حفظ سلامت در دوران یائسگی است، زیرا مصرف سیگار روند کاهش هورمونها و پیری تخمدان را تسریع میکند. سیگار باعث آسیب به فولیکولهای تخمدان و افزایش خطر یائسگی زودرس میشود. زنانی که سیگار را ترک میکنند، کمتر از زنان سیگاری دچار گرگرفتگی شدید و مکرر میشوند. به همین دلیل ترک مصرف آن شدیدا به خانمها توصیه میشود.
۸. پوشیدن لباس گشاد و نخی
لباسهای چندلایه و نخی که قابلیت عبور هوا را دارند بپوشید. با پوشیدن لباسهای سبک و گشاد (ترجیحاً پنبهای یا سایر الیاف طبیعی)، به راحتی هنگام گرگرفتگی، یکی از لباسها را در خواهید آورد. لباسهای تنگ یا پلاستیکی گرما را به دام میاندازند. در مقابل هم پیراهنها یا بلوزهای نخی گشادتر، احساس خنکی بیشتری به شما خواهند داد.
نتیجه گیری
در نهایت، کاهش علائم یائسگی با رویکردهای شخصیسازیشده امکانپذیر است و میتواند کیفیت زندگی زنان را به طور چشمگیری بهبود بخشد. هورموندرمانی سیستمیک مؤثرترین گزینه برای علائم وازوموتور مانند گرگرفتگی و تعریق شبانه محسوب میشود، به شرطی که در زنان زیر ۶۰ سال یا کمتر از ۱۰ سال پس از یائسگی آغاز شود. نکته کلیدی اول، تغییرات سبک زندگی شامل ورزش منظم، رژیم غذایی سالم و مدیریت استرس است که علائم را ملایم میکند. دوم، درمانهای غیرهورمونی مانند SSRIs یا گاباپنتین برای موارد متوسط تا شدید مفید هستند. سوم، استروژن واژینال کمدوز برای خشکی و مشکلات ادراری-تناسلی ایمن و مؤثر است. برای گام بعدی، با پزشک متخصص زنان یا غدد مشورت کنید تا بر اساس سابقه پزشکی، گزینه مناسب انتخاب شود. این رویکرد محتاطانه، سلامت بلندمدت را حفظ میکند.
دکترتو مراقب سلامتی شماست!
