لوزهها بخشی از سیستم ایمنی بدن هستند که همچون نگهبانان ورودی گلو بوده و به گیر انداختن میکروبهایی که باعث بیماری میشوند کمک میکنند. حال زمانی که این نگهبانان عفونی شوند، لوزهها متورم و دردناک میشوند و ممکن است بلعیدن برای فرد سخت یا دشوار شود. به این وضعیت التهاب لوزه گفته میشود که گاهی با گلودرد یا دیگر عارضههای مشابه اشتباه گرفته میشود. اگر با علائم این چنینی مواجه هستید با ادامه این مقاله از دکترتو همراه ما باشید.
التهاب لوزه چیست؟
لوزه ها دو توده بیضیشکل از بافت لنفاوی هستند که در دو طرف پشت گلو، یکی در سمت راست و دیگری در سمت چپ، قرار گرفتهاند. این ساختارها، خط دفاعی اول بدن در برابر عوامل بیماریزا به شمار میروند و با تولید گلبولهای سفید به بدن کمک میکنند تا با عفونتها مقابله کند.
با این حال، لوزهها خودشان نیز میتوانند در برابر همان میکروبهایی که سد راهشان میشوند آسیبپذیر باشند. زمانی که این اتفاق میافتد و لوزهها دچار تورم و تحریکپذیری میشوند، حالتی ایجاد میشود که آن را التهاب لوزه مینامند.
انواع التهاب لوزه
التهاب لوزه انواع مختلفی دارد که بر اساس مدت زمان، شدت و علت بیماری دستهبندی میشود. این بیماری میتواند بهصورت ناگهانی یا مزمن بروز کند و کودکان و بزرگسالان را درگیر کند. شناخت نوع التهاب لوزه به انتخاب روش درمان مناسب کمک میکند. در ادامه، شایعترین انواع التهاب لوزه معرفی میشوند.
التهاب لوزه از نظر روند و عامل ایجادکننده معمولا در سه دسته قرار میگیرد:
| نوع التهاب لوزه | شرح کوتاه |
|---|---|
| التهاب لوزه حاد | اغلب کوتاهمدت است و حدود یک هفته طول میکشد. این التهاب معمولا در اثر ویروسها یا باکتریها ایجاد میشود. |
| التهاب لوزه مزمن | باعث علائم مداوم مانند تورم و گلودرد طولانیمدت میشود. این التهاب معمولا از یک عفونت حاد شروع میشود که کاملا خوب نمیشود. به عبارتی، التهاب مزمن یک بار ایجاد میشود ولی ادامه دارد. |
| التهاب لوزه عودکننده | به معنای بروز چندین التهاب حاد در طول یک سال است که هر بار کوتاه بوده و بین دورهها فاصله وجود دارد. |
علائم التهاب لوزه
التهاب لوزه معمولاً با علائمی در ناحیه گلو و دهان آغاز میشود و میتواند شدتهای متفاوتی داشته باشد. این علائم ممکن است بهصورت ناگهانی ظاهر شوند یا بهتدریج شدت پیدا کنند. شناخت زودهنگام نشانهها نقش مهمی در درمان بهموقع و پیشگیری از عوارض دارد. در ادامه به شایعترین علائم التهاب لوزه اشاره میشود.
- لوزههای قرمز و متورم
- ظهور پوشش یا لکههای سفید یا زرد روی لوزهها
- گلو درد
- مشکل در بلعیدن یا بلع همراه با درد
- تب
- بزرگ و حساس شدن غدد لنفاوی ناحیه گردن
- صدای خشدار و گرفته
- بوی بد دهان
- درد معده
- درد یا خشکی گردن
- سردرد
در کودکان خردسال که قادر به توصیف احساس خود نیستند، علائم التهاب لوزه ممکن است شامل موارد زیر باشند:
- ریزش بزاق به دلیل مشکلات بلع یا درد هنگام بلع
- عدم تمایل به خوردن غذا
- بیقراری یا حساسیت بیش از حد معمول
علائم التهاب لوزه داری؟
نوبت بگیر تا چک بشه.
علت التهاب لوزه
التهاب لوزه معمولاً در اثر ورود عوامل عفونی به بدن ایجاد میشود و میتواند کودکان و بزرگسالان را درگیر کند. این بیماری اغلب به دنبال ضعف سیستم ایمنی یا تماس با افراد بیمار بروز مییابد. نوع عامل ایجادکننده، نقش مهمی در شدت علائم و روش درمان عفونت لوزه دارد. در ادامه به مهمترین علل التهاب لوزه پرداخته میشود.
- التهاب لوزه ویروسی که در اثر ویروسهایی مانند ویروسهای سرماخوردگی و آنفولانزا ایجاد میشود و تا ۷۰٪ موارد التهاب لوزه را شامل میشود. علائم التهاب لوزه ویروسی معمولا خفیفتر از التهاب لوزه باکتریایی هستند.
- التهاب لوزه باکتریایی که به آن گلودرد چرکی هم گفته میشود در اثر باکتریهایی مانند استرپتوکوک گروه A ایجاد میشود. التهاب لوزه باکتریایی معمولا علائم شدیدتری نسبت به نوع ویروسی دارد.
متن انگلیسی:
Tonsillitis is most common in young children, and infection by bacteria is largely found in children aged 5 to 15.
ترجمه فارسی:
التهاب لوزه در کودکان شایعتر است و عفونت باکتریایی اغلب در کودکان ۵ تا ۱۵ سال دیده میشود.به نقل از سایت medlineplus
تشخیص التهاب لوزه
تشخیص التهاب لوزه معمولا پروسهای سریع و ساده است. پزشک با استفاده از چند روش کلیدی میتواند نوع عفونت و شدت آن را مشخص کند. در ادامه مهمترین روشهای تشخیص را با هم مرور میکنیم:
۱. معاینه فیزیکی
در این معاینه، وضعیت لوزهها، گلو و بافتهای اطراف بهدقت بررسی میگردد. یافتههای بالینی میتوانند شدت التهاب و احتمال عفونت را مشخص کنند. طی معاینه فیزیکی، پزشک با یک ابزار روشن گلو، گوشها و بینی را بررسی میکند و به دنبال نشانههایی مانند بثورات پوستی (اسکارلاتینا) یا ورم غدد لنفاوی گردن میگردد.
۲. آزمایش کشت گلو
طی آزمایش کشت، یک سواب استریل روی پشت گلو کشیده میشود و نمونه برای بررسی وجود باکتری، مخصوصا استرپتوکوک، به آزمایشگاه ارسال میشود تا مشخص شود عفونت ویروسی است یا باکتریایی.
۳. آزمایش CBC
آزمایش CBC (شمارش کامل خون) تعداد و نوع سلولهای خون از جمله گلبولهای قرمز و سفید را بررسی میکند. نتیجه CBC میتواند به تشخیص ویروسی یا باکتریایی بودن عفونت کمک کند.
این تست معمولا زمانی درخواست میشود که نتیجه آزمایش گلو قطعی نباشد یا در مواردی که تست سریع استرپتوکوک منفی است، اما پزشک همچنان احتمال عفونت باکتریایی را مطرح میداند.
روش های درمان التهاب لوزه
پس از تشخیص التهاب لوزه، پزشک با توجه به سن، وضعیت کلی بیمار، شدت عفونت و نوع علائم، یک یا چند مورد از روشهای درمان ورم لوزه زیر را برای تسریع روند بهبودی شما و تسکین علائمتان توصیه میکند:
۱. درمان دارویی التهاب لوزه
درمانهای دارویی نقش مهمی در کاهش التهاب و تسکین علائم مرتبط با التهاب لوزه دارند. پزشکان معمولا از داروهای زیر برای کنترل این وضعیت و تسریع روند بهبودی بیمار استفاده میکنند:
- استامینوفن: استامینوفن به کاهش درد، تب و سردرد کمک میکند و معمولا برای بیشتر بیماران مبتلا به التهاب لوزه موثر است. اما اگر شدت درد زیاد باشد و به استامینوفن پاسخ ندهد، پزشک ممکن است داروهای قویتر مانند پردنیزولون را تجویز کند.
- آنتیبیوتیکها: در صورتی که علت التهاب لوزه یک عفونت باکتریایی باشد، آنتیبیوتیک تجویز میشود. مصرف پنیسیلین خوراکی به مدت ۱۰ روز، رایجترین درمان برای موارد ناشی از باکتری استرپتوکوک گروه A است. البته اگر بیمار به پنیسیلین حساسیت داشته باشد، پزشک از آنتیبیوتیکهای جایگزین استفاده میکند.
برای کودکان، مصرف کامل دوره آنتیبیوتیک اهمیت زیادی دارد و حتی اگر علائم بیماری زودتر برطرف شوند، نباید مصرف دارو را قطع کرد. به این خاطر که قطع زودهنگام دارو میتواند باعث بازگشت یا گسترش عفونت شده و خطر بروز عوارضی مانند تب روماتیسمی یا التهاب شدید کلیه را افزایش دهد.
۲. درمان خانگی التهاب لوزه
درمان خانگی التهاب لوزه معمولاً برای کاهش علائم خفیف و حمایت از بهبود سریع انجام میشود. در بسیاری از موارد، التهاب لوزه با چند اقدام ساده در خانه قابل کنترل است. برای کاهش علائم و تسریع روند بهبودی میتوانید کارهای زیر را انجام دهید:
- استراحت و خواب کافی داشته باشید زیرا به بدن کمک میکند بهتر با عفونت مقابله کند.
- مایعات فراوان مصرف کنید زیرا مایعات برای مرطوب نگه داشتن گلو و جلوگیری از کمآبی بدن ضروری هستند.
- از غذاها و نوشیدنیهای تسکین دهنده مانند آبگوشت، چای بدون کافئین یا آب گرم با عسل استفاده کنید.
- نصف قاشق چایخوری نمک را در یک لیوان آب گرم حل کنید و چند بار در روز غرغره کنید. این کار التهاب و درد گلو را کاهش میدهد.
- استفاده از بخور سرد میتواند خشکی هوا را از بین ببرد و به کاهش درد و خشکی گلو کمک کند.
- از دود سیگار، مواد شوینده قوی و هر چیزی که میتواند گلو را تحریک کند دوری کنید.
۳. جراحی در موارد خاص (تونسیلکتومی)
اگر شما یا فرزندتان چندین بار در سال دچار التهاب لوزه شوید، یا این مشکل باعث بروز عوارض و ناراحتیهای شدیدی شود، پزشک ممکن است جراحی برداشتن لوزهها را توصیه کند. این عمل که تونسیلکتومی نام دارد، تحت بیهوشی عمومی انجام میشود و پزشک با استفاده از ابزارهای تخصصی، تمام یا بخشی از لوزه را برمیدارد.
بسته به وضعیت بیمار، برخی از افراد در همان روز مرخص میشوند، در حالی که برخی دیگر ممکن است یک شب در بیمارستان بستری بمانند.
متن انگلیسی:
In most cases, a tonsillectomy takes about 20 to 30 minutes to complete. It could take longer in some Instances.
ترجمه فارسی:
در اکثر موارد، جراحی برداشتن لوزه (تونسیلکتومی) حدود ۲۰ تا ۳۰ دقیقه طول میکشد. البته گاهی ممکن است مدت زمان جراحی طولانیتر شود.به نقل از سایت my.clevelandclinic
پیشگیری از التهاب لوزه
هیچ واکسن یا دارویی نمیتواند به طور کامل از التهاب لوزه پیشگیری کند، اما رعایت نکات زیر میتواند به طور قابلتوجهی به جلوگیری از انتقال این بیماری کمک کند:
- از افرادی که دارای علائم فعال هستند دوری کنید. همچنین اگر خودتان دچار التهاب لوزه هستید، سعی کنید تا زمان توصیه شده توسط پزشک، از دیگران فاصله بگیرید.
- شما و فرزندتان باید عادات بهداشتی را به خوبی رعایت کنید و دستهایتان را مرتب بشویید، خصوصا بعد از تماس با فردی که گلودرد، سرفه یا عطسه دارد.
- از استفاده از وسایل شخصی دیگران همچون قاشق، چنگال، لیوان حوله و مسواک بپرهیزید.
عوارض التهاب لوزه
التهاب لوزه اگرچه اغلب خفیف و خودمحدود شونده است، میتواند در برخی موارد به عوارض قابل توجهی منجر شود. اگر عفونت باکتریایی لوزه درمان نشود، ممکن است باعث بروز این عوارض در فرد شود:
- تجمع چرک در اطراف لوزه (آبسه لوزه)
- عفونت گوش میانی
- سنگهای لوزه یا تودههای کوچک که روی لوزهها شکل میگیرند و میتوانند باعث بوی بد دهان شوند.
- مشکلات تنفسی یا توقف و کند شدن تنفس هنگام خواب (آپنه انسدادی خواب)
- سلولیت لوزه (عفونت بافت لوزهها که گسترش یافته و به بافتهای اطراف نفوذ میکند)
لوزههات التهاب داره و میخوای از حاد شدنش پیشگیری کنی؟ مشاوره بگیر.
نتیجه گیری
التهاب لوزه یک عارضه نسبتا رایج خصوصا در کودکان است که میتواند با درد، مشکل در بلع و تب همراه باشد و کیفیت زندگی را تحت تاثیر قرار دهد. بنابراین، به محض مشاهده هر علامت مشکوک، حتما به یک پزشک عمومی یا متخصص گوش، حلق و بینی مراجعه کنید. این پزشکان با معاینه دقیق و انجام آزمایشهای لازم، داروها و روشهای درمانی موثری را برای کنترل التهاب لوزه و کاهش علائم توصیه میکنند. در برخی موارد نادر و با توجه به شرایط فرد، ممکن است جراحی نیز برای درمان التهاب مکرر و عودکننده مورد نیاز باشد. به طور کلی با دنبال کردن دستورالعملهای پزشک، میتوانید التهاب لوزه را به خوبی مدیریت کنید و از عوارض جدی جلوگیری کنید.
دکترتو مراقب سلامتی شماست!
