یائسگی مرحلهای طبیعی در زندگی زنان است که با تغییرات هورمونی گسترده همراه است و یکی از واضحترین اثرات آن بزرگ شدن شکم است. بسیاری از زنان با اینکه مثل قبل غذا میخورند، اما ممکن است شاهد تجمع سریعتر چربی ناحیه شکم و دیرتر از بین رفتن آن باشند. این تغییر فقط ظاهری نیست و نشان میدهد بدن وارد یک وضعیت متابولیکی تازه شده است. شناخت دلایل این اتفاق کمک خواهد کرد تا با آرامش و روشهای درست، چربی شکم را مدیریت و کنترل کنیم. در این مقاله از دکترتو با شما هستیم تا به طور مفصل به بررسی یائسگی و بزرگی شکم بپردازیم.
چرا با یائسگی شکم بزرگ میشود؟
با شروع یائسگی، تغییرات هورمونی بهویژه کاهش استروژن باعث میشود چربیها بهجای ران و باسن، بیشتر در ناحیه شکم جمع شوند. همچنین کاهش فعالیت با افزایش سن باعث میشود چربی راحتتر در ناحیه شکم جمع شود و فرم بدن تغییر کند. علاوه بر این علائم یائسگی، افزایش کورتیزول و تغییر حساسیت انسولینی روند بزرگ شدن شکم را تشدید میکند. در ادامه، تمام دلایل اصلی این اتفاق را مرحلهبهمرحله توضیح میدهیم.
- کاهش استروژن و تغییر حساسیت انسولینی
- افت توده عضلانی و کاهش نرخ متابولیک
- افزایش کورتیزول
- پیش دیابت و کم کاری تیروئید
- مصرف برخی داروها
- تغییرات یائسگی و کم تحرکی
متن انگلیسی:
Research tells us that the number one reason for increased belly fat is a decrease in physical activity, but for women in the menopause transition, there are almost always other factors at play, including hormonal changes, stress levels, dysfunctional sleep patterns and some medications.
ترجمه فارسی:
تحقیقات نشان میدهد که مهمترین دلیل افزایش چربی شکم کاهش فعالیت بدنی است. اما در زنانی که در دوران گذار یائسگی هستند، عوامل دیگری هم نقش دارند، مثل تغییرات هورمونی، استرس، اختلالات خواب و مصرف برخی داروها.به نقل از سایت uhhospitals
۱. کاهش استروژن و تغییر حساسیت انسولینی
وقتی به یائسگی نزدیک میشویم، سطح هورمون استروژن بهتدریج کاهش پیدا میکند. استروژن یکی از هورمونهایی است که روی نحوه ذخیره چربی در بدن تأثیر زیادی دارد. زمانی که این هورمون کم میشود، چربیها بهجای اینکه مثل قبل بیشتر در رانها و باسن ذخیره شوند، به سمت شکم حرکت میکنند.
این تغییر الگو کاملاً طبیعی است اما میتواند ظاهر شکم را برجستهتر کند و حس کنیم فرم بدنمان نسبت به گذشته متفاوت شده است. در گذار یائسگی، تغییرات هورمونی میتواند با افزایش چربی احشایی و نیز تغییرات متابولیک (از جمله مقاومت به انسولین) همراه باشد این اتفاق بهویژه در اطراف شکم شدیدتر است.
در نهایت، ترکیب کاهش استروژن و اختلال در رفتار انسولین، منجر میشود که چربی شکمی سریعتر تجمع پیدا کند حتی اگر میزان غذایمان چندان زیاد نباشد.
۲. افت توده عضلانی و کاهش نرخ متابولیک
با افزایش سن، عضلات ما بهطور طبیعی کمکم تحلیل میروند و به آن سارکوپنی گفته میشود. این روند در دوران یائسگی سرعت بیشتری میگیرد، چون استروژن نقش مهمی در حفظ عضلات دارد. وقتی عضله کم میشود، سوختوساز پایه بدن نیز کمتر میشود؛ یعنی بدن حتی در حالت استراحت هم کالری کمتری مصرف میکند.
همین موضوع باعث میشود وزن راحتتر بالا برود و چربی شکمی سریعتر ظاهر شود. کم شدن عضله فقط روی ظاهرتأثیر نمیگذارد؛ بلکه روی عملکرد بدن هم اثر دارد. بدن انرژی کمتری تولید میکند، سریعتر خسته میشود و حتی ورزشهایی که قبلاً راحت انجام میدادیم ممکن است سختتر شوند.
این کاهش توده عضلانی، در کنار بالا رفتن سن، باعث میشود بدن بهسمت ذخیرهسازی چربی متمایلتر شود. و طبیعتاً شکم، اولین جایی است که خودش را نشان میدهد.
چاقی بعد یائسگی اعتماد به نفست رو از بین برده؟
برای درمان فوری کلیک کن.
۳. افزایش کورتیزول
یکی از عوارض یائسگی بالا رفتن هورمون کورتیزول است. کورتیزول همان هورمون استرسی است که در بدن موقع نگرانی، بیخوابی یا اضطراب بالا میرود. در دوران یائسگی، نوسان هورمونها باعث میشود کورتیزول راحتتر افزایش پیدا کرده و باعث استرس میشود. کورتیزول کاری میکند که چربی مستقیماً سراغ شکم برود و آن قسمت متراکمتر و سختتر بهنظر برسد. ازطرفی، کورتیزول میل به خوردن غذاهای شیرین و چرب را بیشتر میکند.
بنابراین هم اشتها بالا میرود و هم بدن این انرژی اضافه را بیشتر در شکم ذخیره میکند. خواب نامنظم، استرس شغلی، فشارهای خانوادگی یا حتی گرگرفتگیهای شبانه همگی میتوانند کورتیزول را بالا نگه دارند و پروسه بزرگ شدن شکم را تشدید کنند.
۴. پیش دیابت و کم کاری تیروئید
یکی از پیامدهای کاهش استروژن، افزایش احتمال پیشدیابت است. یعنی بدن سختتر قند را مدیریت میکند و قند خون بالاتر از حد طبیعی میماند. این شرایط باعث میشود ذخیره چربی در اطراف شکم بیشتر شود. پیشدیابت اگر مدیریت نشود، میتواند حتی به دیابت نوع ۲ تبدیل شود و یکی از بارزترین علامتهای آن، افزایش چربی شکم است.
از سوی دیگر، علائم کم کاری تیروئید در زنان با افزایش سن بیشتر دیده میشود. وقتی تیروئید کمکار میشود، کالریسوزی بدن کاهش پیدا میکند، انرژی کم میشود و وزن خیلی سریعتر بالا میرود. در این حالت، چربی شکم نهتنها راحتتر جمع میشود، بلکه حالت پفدار و سخت دارد و حتی با رژیمگرفتنهای معمول هم دیرتر از بین میرود.
۵. مصرف برخی داروها
برخی داروهایی که در دوران یائسگی بیشتر استفاده میشوند، میتوانند روی وزن و بهخصوص تجمع چربی در ناحیه شکم تأثیر بگذارند. داروهای ضداضطراب و ضدافسردگی، بعضی داروهای هورمونی، کورتونها و حتی برخی داروهای فشار خون ممکن است اشتها را بالا ببرند یا سرعت سوختوساز بدن را کاهش دهند.
این اثرات معمولاً باعث میشود بدن راحتتر چربی ذخیره کند و شکم زودتر برجسته شود. البته این موضوع به معنای قطع کردن خودسرانه داروها نیست، بلکه باید تغییرات بدن را تحتنظر داشت و در صورت افزایش سریع چربی شکمی، با پزشک مشورت کرد. پزشک میتواند دوز را تنظیم کند یا داروی دیگری تجویز کند که چنین اثراتی نداشته باشد.
۶. تغییرات یائسگی و کم تحرکی
کمتحرکی یکی از مهمترین عوامل بزرگ شدن شکم در این دوران است. خیلی از زنان بهدلیل علائمی مثل گرگرفتگی، بیخوابی، خستگی یا درد مفاصل، فعالیت روزانهشان کمتر میشود. وقتی تحرک پایین میآید، بدن چربی بیشتری ذخیره میکند و این چربی معمولاً در ناحیه شکم جمع میشود.
از طرف دیگر، تغییرات روحی مانند اضطراب، حساسیت یا نوسان خلق میتواند باعث شود علاقه به ورزش کمتر شود. همین کاهش فعالیت، از بین رفتن عضلات و کند شدن متابولیسم را سرعت میدهد. در نتیجه، چربی شکمی راحتتر دیده میشود و افراد حس میکنند هیچ کاری هم که میکنند تغییر زیادی ایجاد نمیشود.
| علت چاقی در یائسگی | تأثیر بر چربی و فرم شکم |
|---|---|
| کاهش استروژن | تغییر محل ذخیره چربی از ران و باسن به ناحیه شکم |
| کاهش حساسیت انسولینی | تبدیل سختتر قند به انرژی و ذخیره بیشتر آن بهصورت چربی شکمی |
| کاهش سوختوساز بدن | تجمع سریعتر چربی در شکم حتی با مصرف غذای مشابه گذشته |
| افت توده عضلانی (سارکوپنی) | کاهش کالریسوزی پایه و برجستهتر شدن شکم |
| افزایش سن | تمایل بدن به ذخیره چربی و ظاهر شدن زودتر چربی شکمی |
| افزایش کورتیزول (هورمون استرس) | تجمع چربی متراکم و سخت در ناحیه شکم |
| استرس، اضطراب و بیخوابی | بالا ماندن کورتیزول و تشدید بزرگ شدن شکم |
| میل بیشتر به غذاهای شیرین و چرب | افزایش ذخیره انرژی اضافی بهصورت چربی شکمی |
| پیشدیابت | افزایش ذخیره چربی اطراف شکم و برجسته شدن آن |
| کمکاری تیروئید | کاهش کالریسوزی و تجمع چربی پفدار و مقاوم در شکم |
| مصرف برخی داروها | افزایش اشتها یا کاهش متابولیسم و برجسته شدن شکم |
| کاهش فعالیت بدنی | ذخیره بیشتر چربی که معمولاً در شکم تجمع مییابد. |
| خستگی، درد مفاصل و گرگرفتگی | کاهش تحرک و تسریع تجمع چربی شکمی |
| تغییرات خلقی و روحی | کاهش تمایل به ورزش و تشدید چاقی شکمی |
راهکارهای درمان بزرگی شکم در یائسگی
برای کاهش چربی شکم در دوران یائسگی باید چند روش را همزمان پیش برد تا بدن دوباره به تعادل برسد. مهمترین قدم، اصلاح تغذیه است؛ یعنی مصرف بیشتر پروتئین، سبزیجات، فیبر و چربیهای مفید و کاهش غذاهای ساده مثل نان و برنج سفید، شیرینیها و نوشیدنیهای قندی تا انسولین بهتر عمل کند. افزودن پروتئین به هر وعده غذایی کمک زیادی به حفظ عضله و کنترل اشتها میکند.
بعد از تغذیه، نوبت ورزش مقاومتی است؛ تمریناتی مثل دمبل، پیلاتس، حرکات با کش، اسکات و لانج که به ساخت عضله و افزایش سوختوساز کمک میکنند. در کنار اینها، پیادهروی تند روزانه میتواند کورتیزول را کاهش دهد و روند چربیسوزی را سرعت ببخشد. تکنیکهایی مانند مدیتیشن، یوگا، تنفس عمیق و خواب کافی نیز به کاهش استرس و تنظیم هورمونها کمک میکنند و نقش مهمی در کوچک شدن شکم دارند. برای مصرف قرص یائسگی لاغری حتما با پزشک مصرف کنید.
متن انگلیسی:
Cut down on sugars, consuming no more than 25 grams of added sugar per day. Increase your fiber intake to at least 25 grams or more per day. Eat more protein. Studies have shown that people who eat at least 1 – ۱.۵ g of protein for every kg of lean body mass have less belly fat than people who eat less.
ترجمه فارسی:
مصرف قند را کاهش دهید و در روز بیش از ۲۵ گرم قند اضافه نخورید. میزان فیبر مصرفی خود را حداقل به ۲۵ گرم در روز برسانید. پروتئین بیشتری بخورید؛ تحقیقات نشان میدهد کسانی که به ازای هر کیلوگرم از توده بدون چربی بدن، روزانه ۱ تا ۱.۵ گرم پروتئین مصرف میکنند، چربی شکم کمتری نسبت به افرادی دارند که پروتئین کمتری میخورند.به نقل از سایت thepauselife
دنبال درمانی برای بزرگی شکم بعد یائسگی هستی؟ مشاوره بگیر.
نتیجه گیری
در نهایت موضوع یائسگی و بزرگی شکم یک پدیده شایع است که عمدتاً ناشی از کاهش سطح استروژن بوده و توزیع چربی را از نواحی ران و باسن به سمت شکم تغییر میدهد. طبق مطالعات معتبر این تغییر با افزایش ریسک بیماریهای قلبی-عروقی، دیابت نوع ۲ و سندرم متابولیک همراه است. نکته کلیدی اول، نقش تغییرات هورمونی در تجمع چربی مرکزی است. دوم، کاهش متابولیسم و از دست دادن توده عضلانی با افزایش سن این فرآیند را تشدید میکند. سوم، فعالیت فیزیکی منظم (به ویژه تمرینات قدرتی) و رژیم غذایی متعادل میتواند این تغییرات را تا حد زیادی کنترل کند. برای گام بعدی، با پزشک متخصص زنان یا غدد مشورت کنید تا ارزیابی شخصی (شامل اندازهگیری دور کمر و ریسک متابولیک) انجام شده و برنامهای شامل ورزش و تغذیه مناسب تدوین شود. این رویکرد سلامت بلندمدت را حفظ میکند.
دکترتو مراقب سلامتی شماست!
