وارمگ/کرمانشاه کرمانشاه یکی از غنیترین استانهای کشور در حوزه آثار تاریخی است و سومین استان کشور از نظر تعدد آثار تاریخی به شمار میرود.
در میان آثار تاریخی این استان، محوطهها، غارها و پناهگاههای صخرهای پارینه سنگی از اهمیت ویژهای برخوردارند، چراکه طی سالهای گذشته توانستهاند زوایایی پنهان از زندگی انسان ریختها در پهنه فلات ایران در دوره باستان را برای ما روشن کنند.
براساس مطالعات انجام شده، تاکنون حدود ۷۰۰ محوطه، غار و پناهگاه صخرهای مربوط به دوره پارینه سنگی در کرمانشاه شناسایی و کشف شده که بالاترین آمار محوطههای پارینه سنگی در منطقه غرب آسیا است.
در این استان قدیمیترین محوطه پارینه سنگی مربوط به دوره پارینه سنگی قدیم و میانی با قدمت حدود یک میلیون سال در جنوب شهر کرمانشاه واقع شده است. همچنین بدنبال کاوشهای انجام شده در تعدادی از محوطههای پارینه سنگی میانی استان تاکنون سه مورد بقایای فیزیکی انسانهای نئاندرتال کشف شده و این درحالیست که کشفیات مربوط به بقایای انسانهای نئاندرتال در تمام محوطههای پارینه سنگی میانی دیگر در کشور فقط یک مورد بوده است.
باتوجه به ظرفیتهای بالایی که این استان در حوزه پارینه سنگی دارد، خصوصا تعدد محوطههای پارینه سنگی و کشفیات ارزشمندی که در آنها صورت گرفته و در کنار آن باستان شناسان مطرحی که در این استان در حوزه پارینه سنگی فعالیت دارند، از چندسال پیش مسئولین میراث فرهنگی کرمانشاه به فکر افتادند تا پایگاه ملی پژوهشهای پارینه سنگی را در این استان راه اندازی کنند، اما متاسفانه طی این سالها اقدام جدی خاصی در این زمینه صورت نگرفته است.
اینکه مسئولین میراث فرهنگی کرمانشاه طی سالهای گذشته نتوانستهاند علیرغم همه ظرفیتهایی که کرمانشاه در حوزه پارینه سنگی دارد، گامی مثبت برای ایجاد پایگاه ملی پژوهشهای پارینه سنگی بردارند تا جایی که استانهایی که ظرفیت چندانی در این حوزه ندارند به عنوان مدعی وارد میدان شوند، موضوعی است که جای تامل دارد.
سیاوش شهبازی رئیس گروه حفط و احیاء بناها و محوطههای تاریخی میراث فرهنگی استان کرمانشاه در گفت و گو با وارمگ، در خصوص چرایی تعلل در ایجاد پایگاه ملی پژوهشهای پارینه سنگی در کرمانشاه، اظهارکرد: از چندسال پیش موضوع ایجاد این پایگاه در استان در دستور کار قرار گرفت و امسال نیز درخواست آن را به امور پایگاههای ملی و جهانی کشور ارسال کردیم.
وی افزود: درصورتی که دفتر امور پایگاههای ملی و جهانی با ایجاد این پایگاه موافقت کند، ششمین پایگاه ملی و جهانی را در کرمانشاه خواهیم داشت که به ساماندهی محوطههای پارینه سنگی این استان کمک میکند.
رئیس گروه حفظ و احیاء بناها و محوطههای میراث فرهنگی استان تصریح کرد: درصورتی که این پایگاه راه اندازی شود، شاهد یک مدیریت واحد بر محوطههای پارینه سنگی کرمانشاه خواهیم بود و بحث حفاظت، ثبت در فهرست آثار ملی، پژوهش و کاوشهای باستان شناسی، تعیین عرصه و حریم و معرفی آنها در سطح بین المللی به شکل منسجم و مدیریت شدهای دنبال خواهد شد.
کرمانشاه قطب بلامنازع پارینه سنگی ایران است
دکتر نعمت حریری باستان شناس مطرح کشورمان نیز که تاکنون در تعدادی از محوطههای پارینه سنگی کرمانشاه کاوشهای باستان شناسی داشته، با تاکید براینکه ایجاد پایگاه ملی پژوهشهای پارینه سنگی در کرمانشاه یک ضرورت است، افزود: کرمانشاه از چند نظر قطب پارینه سنگی بلامنازع ایران محسوب میشود، از جمله اینکه تاکنون بیشترین تعداد بقایای فیزیکی انسان نئاندرتال در کرمانشاه کشف شده که در غار شکارچیان یا بیستون، غار وزمه و پناهگاه صخرهای باوه یوان کرمانشاه بوده است.
وی افزود: به علاوه، از دوره پارینه سنگی قدیم یعنی از حدود یک میلیون سال قبل تا دوره نوسنگی یک توالی و تداوم استقرار را در محوطههای پارینه سنگی کرمانشاه داریم که در کشور تا حدودی بی نظیر است.
این باستان شناس پارینه سنگی با بیان اینکه کرمانشاه بیشترین تعداد غارها، پناهگاهها و محوطههای روباز پارینه سنگی را در کشور به خود اختصاص داده، عنوان کرد: بیشترین کاوشهای باستان شناسی که گاه نگاری مطلق شده و بیشترین مطالعات پارینه سنگی در محوطههای این استان انجام شده است.
وی خاطرنشان کرد: همچنین کرمانشاه یکی از استانهایی است که محوطههای پارینه سنگی آن بالاترین رنج ارتفاعی را دارند.
حریری با بیان اینکه تاکنون از محوطههای پارینه سنگی کرمانشاه شواهدی از دوخت و دوز پوست گرگ و هنرهای صخرهای بدست آمده، افزود: همچنین محوطه سنگ معدن کرمانشاه یکی از بزرگترین محوطههای روباز پارینه سنگی در ایران است که به ثبت ملی رسیده و تعیین عرصه و حریم هم شده است.
وی با تاکید براینکه ادبیات پارینه سنگی در کرمانشاه بسیار قوی است، اظهار کرد: در دنیای باستان شناسی جهان وقتی میخواهند به مطالعات پارینه سنگی زاگرس استناد کنند، به محوطهها و کاوشهایی که در کرمانشاه انجام شده استناد میشود.
این باستان شناس به در معرض خطر بودن غارهای پارینه سنگی کرمانشاه اشاره کرد و گفت: متاسفانه طی سالهای اخیر در کنار حفاریهای غیرمجاز، پدیدهای شکل گرفته که در آن گردشگران به غارها میروند و این نوع از گردشگری بی ضابطه غارهای پارینه سنگی را به سمت نابودی و فرسایش میبرد، لذا باید چارهای برای حفاظت از این غارها و آگاه سازی مردم انجام داد که بهترین اقدام راه اندازی یک پایگاه ملی پژوهشهای پارینه سنگی است تا مسئولیت این اقدام را برعهده بگیرد.
varmag.ir
