به گزارش خبرگزاری خبرآنلالین به نقل از آنا، محمد عبداللهی، کارگردان «رد پای آب» درباره این مستند گفت: این فیلم از ۴ سال پیش با همکاری مرکز تولید شد. روایت این مستند در مورد آب بلده است که باغستانی در شهر فردوس واقع در خراسان جنوبی است. مجموعهای از ۱۶ رشته قنات که به هم میپیوستند و نظام آب »بلده» را شکل میدادند وپس از مشروب کردن باغستان به فردوس (نام قدیمی آن، تون) میرفت. این آب در زمستان و تابستان مورد استفاده بود. یکی از موضوعات مهم این است که بلده جزو موقوفات صفوی است. سیستم آبیاری بلده دارای سلسله مراتب بوده و هر فردی در این سلسله مراتب مسئولیت خاص خود را داشته و این گروه موظف به تقسیم منصفانه آب بودند. در این تقسیم بندی سهم مصرف آب در بخشهای مختلف مشخص میشده و نظم اجتماعی شهر مرهون همین سهم بندی بوده است. این قناتها وقف نامهای به مهر شاه عباسی دارد که به عنوان نظام آب بلده به ثبت رسیده است. این وقف نامه به وقف نامه صفوی مشهور است.
عبداللهی با بیان اینکه این مجموعه در کنار جایگاه تاریخی خود قصههایی را ایجاد کرده است، اضافه کرد: به عنوان مثال فردی اگر خواستگاری میرفته مهریه بر مبنای سهمیاز آب بلده تعریف میشده است. در زمان شیوع بیماری طاعون بخشی از آب بدون مالک میماند، اما به حدی عدالت در تقسیم آب مطرح بوده که تصمیم میگیرند این بخش بدون مالک را به فقرا و نیازمندان اختصاص دهند. من به واسطه اینکه در فردوس و بلده که قنات کهن و تاریخی دارد رفت و آمد داشتم احساس کردم این موضوع ارزشمند به خوبی مطرح نشده است؛ به ویژه تأثیری که در زندگی مردم حتی به لحاظ اجتماعی داشته است. به همین دلیل تلاش کردم در این مستند به صورت خاصتر دیده شود.
این کارگردان افزود: این فیلم از ابتدا بر اساس کشف تاثیر آب برزندگی فردی واجتماعی مردم و خرده فرهنگهای تاثیر پذیرفته ازاین موضوع ساخته شده و پژوهش قوی برای تولید آن صورت گرفته تا شناخت کافی حاصل شده و به مخاطب انتقال یابد. به لحاظ روایت کار هم تلاش شده نوع روایت و راوی به گونهای انتخاب شود که هم جذابیت داشته وهم مخاطب پسند باشد. در تصویربرداری از قاب بندی، نور و رنگ خوبی برخوردار است. فیلم دارای ساختار سه پردهای شروع، میانه وپایان است و قابل ارائه در سالهای آینده خواهد بود و میتوانم بگویم این فیلم تاریخ مصرف ندارد. درتدوین نیز به ریتم مناسب در الگوی روایت بخوبی توجه شده است.
وی در خصوص مشکلات تولید فیلم گفت: دوری مسیر مشکل جدی بود و ما برای هر بار حضور در لوکیشن ۵۰۰ کیلومتر راه میرفتیم و میآمدیم. مشکلات مالی و عدم همکاری نهادها را نیز داشتیم. نهادها در گفتمان اعلام همکاری میکردند و در عمل متأسفانه کمترین توجهی نمیدیدیم و تا قبل از صحبت با مرکز تصور میکردم فیلم را برای خودم میسازم. از طرفی بروکراسی حاکم بر تمام نهادها مانع دیگری برای تولید فیلمها است.
این کارگردان با بیان اینکه این فیلم راوی دورههای مختلف زندگی مردم فردوس است، اضافه کرد: مخاطب این فیلم، عموم مردم هستند، اما در عین حال پژوهشگران میتوانند از این فیلم استفاده کنند.
اکران مستند محدود به جشنوارهها نباشد
عبداللهی تاکید کرد: مانند همه فیلمسازها دوست دارم فیلمم به جشنوارهها برود، اما اکران محدود به جشنواره را راضی کننده نمیدانم. وقتی فیلمی ساخته میشود باید مخاطب عام داشته باشد و هزینهای که برای تولید صورت گرفته بازخوردی داشته باشد. تجربههای موفق جهانی از حمایت فیلمساز داریم که حمایتها همراه با جذب مخاطب صورت میگیرد. ما تنها ابزار تماشای فیلممان تلویزیون است و سینماها برای اکران فیلم مستند ورود نمیکنند. یا فضایی که اکران تخصصی فیلم مستند صورت گیرد، فراهم نیست.
به گفته این فیلمساز باید این فرهنگ جا بیفتد که مستند جزو کارهای مهم است و باید دیده شود. جشنوارهها میتواند مهم باشد، اما لازم است خود جشنوارهها هم پررونقتر برگزار شود. به عنوان مثال در وضعیت فعلی این فیلم برای جشنواره میراث فرهنگی پذیرفته شده، اما پاسخگوییها مطلوب نبوده است. به شخصه معتقدم جایزه ملاک نیست و ما فیلمسازها میخواهیم کارهایمان دیده شده و بررسی شود و تولید حمایت شود. مهم این است که فیلم برای فیلمساز ایجاد انگیزه کند و مخاطب هم فیلم را بپذیرد ومورد توجه قرارگیرد و دغدغههایش را پاسخ دهد.
وی افزود: من فیلمساز حداقل همکاری را در تولید فیلمهایم از سوی نهادها دیدم. بیشتر در حوزه میراث فرهنگی فعالیت دارم و تلاش میکنم زیباییها و جاذبههای میراثی بیشتر دیده شود. طبیعتاً برای موضوعاتی که کار میکنم، میراث فرهنگی یا شهرداریها میتوانند کمک کنند. در نگاه اول همه استقبال میکنند، اما در روند کار بهانه تراشیها مانع کار میشود.
عبداللهی تاکید دارد که یکی از مشکلات مستندسازان این است که درد همه جامعه را میبینند، اما کسی درد آنها را نمیبیند. متأسفانه اهمیت کار مستند هنوز نهادینه نشده است و این درد بزرگی است. یک کشاورز اگر ۲۰ سال در مزرعهای زحمت بکشد، بهره آن را میبیند، اما یک فیلمساز سالها تلاش میکند، اما اندوختهای ندارد. اینکه مسئولان بگویند ۲۰ درصد افزایش بودجه داشتیم دردی را دوا نمیکند. به شخصه زحمتی که در مستند کشیدم اگر در مشاغل دیگر فعالیت میکردم امروز موفقیت بیشتری داشتم.
عوامل تولید فیلم «رد پای آب» عبارتند از محمد عبداللهی: تدوین، تحقیق و پژوهش، کارگردانی، فرزانه کرامتی نیا: دستیار تدوین، محمد مهربان: تصویربردار.
