آیا نفخ شکم نشانه بیماری خاصی است؟/ تغییرات هورمونی زنانه چقدر مؤثرند؟/ درمانهای خانگی نفخ شکمی
فاخره بهبهانی: دکتر فرنوش فلاحت، پزشک متخصص طب سنتی میگوید: نفخ شکمیدلایل مختلفی دارد و یکی از علل شایع آن مرتبط با رژیم غذایی و سبک زندگی است. مصرف غذاهای نفاخ مانند کلم (بروکلی، گل کلم، کلم پیچ)، پیاز، سیر، قارچ، حبوباتی مانند نخود، لوبیا، عدس، نوشیدنیهای گازدار، شیرین کنندههای مصنوعی و برخی میوهها مثل سیب و گلابی میتواند باعث تولید گاز در روده و نفخ شود. سریع غذا خوردن، صحبت کردن هنگام غذا، جویدن آدامس، مکیدن آبنبات، نوشیدن مایعات با نی و سیگار کشیدن میتواند منجر به بلعیدن هوای اضافی و تجمع در دستگاه گوارش و نفخ شود.
اختلالات گوارشی عامل بروز نفخ
نفخ یکی از شکایات اصلی بسیاری از افراد مبتلا به IBS است. سندرم روده تحریک پذیر (IBS) میتواند بر روده بزرگ تأثیر گذارد و با علایمینظیر درد شکم، گرفتگی، نفخ، اسهال و یبوست تظاهر کند. یبوست با تجمع مدفوع در روده بزرگ میتواند باعث ایجاد فشار و نفخ شود. در اثر رشد بیش از حد باکتریهای روده کوچک و تخمیر غذا، گاز زیادی تولید میشود که منجر به نفخ میشود. بسیاری از افراد به خصوص با افزایش سن، آنزیم لاکتاز کافی برای هضم لاکتوز یا همان قند موجود در لبنیات را ندارند که در نتیجه عدم تحمل لاکتوز، نفخ، درد شکم و اسهال پس از مصرف لبنیات رخ خواهد داد. افرادی که به گلوتن (پروتئین موجود در گندم، جو و چاودار) حساسیت دارند یا به بیماری سلیاک مبتلا هستند، ممکن است پس از مصرف غذاهای حاوی گلوتن دچار نفخ، درد شکم و مشکلات گوارشی شوند. بیماریهایی مانند کرون و کولیت اولسراتیو نیز میتوانند باعث التهاب مزمن در دستگاه گوارش شده و علائمیاز جمله نفخ را ایجاد کنند.
نفخ ناشی از تغییرات هورمونی در خانمها
قاعدگی و سندرم پیش از قاعدگی (PMS) از دلایل شایع بروز نفخ است. نوسانات هورمونی در طول چرخه قاعدگی به خصوص قبل از شروع قاعدگی میتواند باعث احتباس مایعات و نفخ شود. هورمونهایی مانند استروژن و پروژسترون میتوانند بر حرکات روده تأثیر بگذارند. در دوران بارداری هم با افزایش هورمون پروژسترون، عضلات دستگاه گوارش شل شده و هضم را کند میکند. همچنین رشد رحم میتواند به رودهها فشار وارد کرده و باعث نفخ شود. تغییرات هورمونی در دوران یائسگی نیز میتواند بر سیستم گوارشی تأثیر گذاشته و باعث نفخ شود.
راههای درمان خانگی نفخ شکمی
غذا را به آرامیبخورید و هر لقمه را به خوبی بجوید. این کار به هضم بهتر غذا کمک کرده و از ورود هوای اضافی به دستگاه گوارش جلوگیری میکند. از نوشیدن مایعات همراه با غذا بپرهیزید. نوشیدن آب یا سایر مایعات همراه با غذا میتواند باعث رقیق شدن شیره معده و اختلال در هضم شود. بهتر است مایعات را نیم ساعت قبل یا یک ساعت بعد از غذا مصرف کنید. اگرچه فیبر برای سلامت گوارش مفید است اما افزایش ناگهانی مصرف آن میتواند باعث نفخ شود. فیبر را به تدریج به رژیم غذایی خود اضافه کنید و همزمان آب کافی بنوشید. پروبیوتیکها باکتریهای مفیدی هستند که به تعادل میکروبیوم روده کمک میکنند و میتوانند در کاهش نفخ موثر باشند. ماست پروبیوتیک، کفیر یا مکملهای پروبیوتیک گزینههای خوبی هستند.
ورزش به حرکت روده و خروج گاز از بدن کمک میکند. پیادهروی بعد از غذا میتواند بسیار مفید باشد. با توجه به اینکه استرس میتواند بر عملکرد دستگاه گوارش تأثیر بگذارد از تکنیکهای آرامسازی مانند یوگا، مدیتیشن یا تنفس عمیق استفاده کنید.
درمانهای دارویی کدامند؟
در صورتی که نفخ ناشی از بیماریهای زمینهای مانند سندرم روده تحریکپذیر (IBS)، عدم تحمل لاکتوز یا بیماری سلیاک باشد پزشک ممکن است داروهای خاصی تجویز کند. نکته قابل توجه اینکه اگر نفخ شدید همراه با درد یا با علائمیمانند کاهش وزن ناخواسته، تغییر در عادات روده یا خون در مدفوع دارید حتماً به پزشک مراجعه کنید تا علت دقیق آن مشخص و درمان مناسب آغاز شود.
۴۷۲۳۲
